М. Жұрынов және Мұнай өңдеу және мұнай химиясы ҒЗИ
«Мұнай өңдеу және мұнай химиясы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС 2026 жылғы 29 қаңтарда Д.В. Сокольский атындағы Жанармай, катализ және электрохимия институты АҚ-ның 100 пайыздық қатысуымен құрылды. Институт Қазақстанның мұнай өңдеу және мұнай-химия салаларын жаңғыртуды ғылыми сүйемелдеуге арналған салалық ғылыми құрылым ретінде қалыптастырылуда. ЖШС-нің алғашқы басшысы – Бас директоры болып Жұрынов Мұрат Жұрынұлы тағайындалды.
Мұрат Жұрынұлы Жұрынов – химия ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, белгілі қазақстандық ғалым және ғылым ұйымдастырушысы. Ол 1941 жылғы 7 желтоқсанда Арыс қаласында дүниеге келген. Қазақ химия-технологиялық институтын және Д.И. Менделеев атындағы Мәскеу химия-технологиялық институтының «электрохимия» мамандығы бойынша аспирантурасын тәмамдаған. 1970 жылы кандидаттық, 1981 жылы докторлық диссертациясын қорғап, 1994 жылы ҚР ҰҒА академигі болып сайланды.
Әр жылдары Қазақ химия-технологиялық институтында оқытушы, профессор, кафедра меңгерушісі және декан, Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті проректоры, ҚазКСР ҒА Органикалық синтез және көмір химиясы институтының директоры, Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті ректоры, ҚР Білім министрі, Халықаралық қазақ-түрік университетінің президенті, Д.В. Сокольский атындағы Жанармай, катализ және электрохимия институты АҚ-ның Бас директоры, ҚР ҰҒА президенті қызметтерін атқарды. 2026 жылдан бастап Мұнай өңдеу және мұнай химиясы ҒЗИ-ның Бас директоры болып қызмет етеді.
М. Жұрыновтың ғылыми еңбектері 845-тен астам ғылыми жарияланымды, 22 монографияны, 152 авторлық куәлік пен патентті қамтиды. Оның жетекшілігімен шамамен 52 ғылым кандидаты мен PhD докторы, сондай-ақ 7 ғылым докторы даярланған. Ол ғылым, техника және білім беру саласындағы ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, «Барыс» орденінің I, II және III дәрежелерінің толық иегері, «Парасат» орденімен және бірқатар халықаралық ғылыми марапаттармен наградталған.
Мұнай өңдеу және мұнай химиясы ҒЗИ-ның негізгі міндеттері – ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізу, катализаторлар мен мұнайды терең өңдеу технологияларын әзірлеу, мұнай-химия және газ-химия салаларын дамыту, К5, К6, Jet A-1 және Jet A-2 заманауи отындарын өндіру, кәсіпорындарға техникалық аудит жүргізу, стандарттау, сертификаттау, инжиниринг, кадрлар даярлау және ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру. Институт 2025–2040 жылдарға арналған ҚР мұнай өңдеу саласын дамыту тұжырымдамасын іске асырудың ғылыми және сараптамалық тірегіне айналуы тиіс.